AAA

NA-DANASNJI-DAN | 16.09.2017 10:10 > 16.09 10:15

Na današnji dan 16. septembar

1823  -  Rodjen je knez Mihailo Obrenović, koji je Srbiju učinio najjačom vojnom silom na Balkanu. Vladao je od 1839. do 1842. i od 1860. do 1868, kada je ubijen u Košutnjaku. Zbog bune Tome Vučića Perišića, 1842. je pobegao u Austriju gde je pomagao Vuka Karadžića, Djuru Daničića, Branka Radičevića i druge srpske pisce.

****

1380  -  Umro je francuski kralj Šarl V Mudri (Charles le Sage), koji je 1358, kao regent, dok je njegov otac Žan II (Jean) bio zarobljenik Engleza, ugušio veliki seljački ustanak, Žakeriju. Stupio je na presto 1360, a u Stogodišnjem ratu uspeo da povrati od Engleza veći deo teritorije. Podsticao je nauku i kulturu. Nasledio ga je sin Šarl VI Ludi.

1387  -  Rodjen je engleski kralj Henri V (Henry), koji je tokom vladavine (1413-22) nastavio Stogodišnji rat sa Francuskom i posle pobede 1415. kod Azenkura osvojio Pariz. Regent je postao 1420, a posle smrti Šarla VI prestolonaslednik Francuske.

1498  -  Umro je španski dominikanac Tomas de Torkemada (Torquemada), pokršteni Jevrejin, prvi Veliki inkvizitor Španije (1483-94) i fanatični propovednik Inkvizicije. Pod njegovim pritiskom kralj Ferdinand V izdao je dekret o progonu Jevreja na osnovu kojeg je 300.000 Jevreja proterano iz Španije.

1620  -  Brod "Mejflauer" krenuo je iz engleske luke Sautempton sa putnicima koji će osnovati Plimut, prvu stalnu englesku koloniju u Americi.

1736  -  Umro je nemački fizičar Gabrijel Danijel Farenhajt (Gabriel Daniel Fahrenheit), koji je 1714. usavršio termometar napunivši ga živom, umesto alkoholom. Tačka smrzavanja na njegovoj skali, 32 stepena, označava najveću hladnoću koja je 1709. izmerena u Dancigu (Gdanjsku).

1745  -  Rodjen je ruski vojskovodja Mihail Ilarionovič Kutuzov, jedan od najvećih vojnih stratega 19. veka. Proslavio se borbama protiv Turaka i Napoleona Bonaparte 1812. Jedna je od glavnih ličnosti romana "Rat i mir" Lava Tolstoja.

1810  -  Masovnim ustankom seljaka koje su predvodili Migel Idalgo i Kastilja (Miguel Hidalgo y Castilla) i Hose Morales (Jose), u Meksiku je počela borba za nezavisnost od Španije, završena uspehom 1821. Datum početka tog ustanka se u Meksiku proslavlja kao Dan nezavisnosti.



1859  -  Škotski istraživač Dejvid Livingston (David Livingstone) otkrio je u istočnoj Africi veliko jezero Njasa, koje sada dele Malavi, Tanzanija i Mozambik.

1861  -  Zastupništvo grada Zagreba dodelilo je Vuku Stefanoviću Karadžiću Povelju počasnog gradjanina, kojom su mu data "sva prava, sloboštine i koristi, kao što svakom gradjaninu Zagreba po zakonu i starom narodnom običaju pripadaju".

1894  -  Rodjen je arhitekta, istoričar umetnosti i pisac Aleksandar Deroko, član Srpske akademije nauka i umetnosti, jedan od prvih istoriografa srpske srednjevekovne i narodne arhitekture.

1908  -  Beč i Moskva su se sporazumeli da se Austro-Ugarska ne protivi otvaranju Bosfora za ruske brodove, a Rusija austrougarskoj aneksiji Bosne i Hercegovine, čime je okončana Aneksiona kriza. Rusija i Srbija su pod pritiskom Austro-Ugarske i Nemačke u martu 1909. priznale aneksiju.

1923  -  Rodjen je singapurski državnik Li Kuan Ju (Lee, Yew), koji je, kao premijer Singapura (1959-90), preobrazio tu bivšu britansku koloniju u industrijsku i trgovinsku metropolu.

1931  -  Italijanske kolonijalne snage zarobile su i pogubile libijskog nacionalnog vodju Omara Muhtara (Mukhtar).

1941  -  Iranski šah Reza Kan Pahlavi abdicirao je u korist 22-godišnjeg princa Mohameda Reze (Mohammed). Abdikaciju su iznudili Velika Britanija, SAD i SSSR zbog šahove pronemačke politike.

1955  -  Vojnim udarom zbačen je sa vlasti predsednik Argentine Huan Peron (Juan). Posle 18 godina u egzilu, Peron se vratio u Argentinu 1973, kada je formirana peronistička vlada Ektora Kampore (Hector Campora) i iste godine ponovo postao predsednik Argentine. Posle njegove smrti 1974. zamenila ga je supruga Izabela Peron (Isabel).

1963  -  Malaja, Severni Borneo, Saravak i Singapur osnovali su Maležansku federaciju.

1966  -  Izvodjenjem opere Samjuela Barbera (Samuel) "Antonije i Kleopatra", otvorena je nova zgrada Ppere Metropoliten u Linkolnovom centru u Njujorku.

1977  -  U Parizu je umrla grčka operska pevačica Marija Kalas (Maria Callas), proslavljeni sopran ("Norma", "Toska") i poznata ličnost u svetskim mondenskim krugovima.

1978  -  U Iranu je poginulo 25.000 ljudi u zemljotresu jačine izmedju 7,5 i 7,9 stepeni Rihterove skale. Grad Tabas i veliki broj sela potpuno su razrušeni.

2001  -  Kina je nakon 15 godina pregovora primljena u Svetsku trgovinsku organizaciju.

2002  -  Umro je Dvajt Vajli (Dwight Whylie) koji je 1961. godine postao prvi tamnoputi spiker Bi-Bi-Sija u Londonu.

2004  -  Afričke države su, u blizini Johanesburga, otvorile Pan-afrički parlament, prvo predstavničko telo cele Afrike.

2008  –  Od početka godine u Avganistanu je poginulo 1.445 civila u napadima pobunjenika, američkih i NATO snaga, odnosno 40 odsto više nego u istom periodu 2007. godine, prema podacima UN iz Kabula.

2011  -  Savez stranaka levice osvojio je najviše glasova na parlamentarnim izborima u Danskoj, a mandat za formiranje vlade dobila je predsednica stranke Socijaldemokrata Hele Torning-Šmit, čime je Danska dobila prvu ženu premijera u svojoj istoriji.

2013  -  U oružanom napadu u brodogradilištu američke Ratne mornarice u Vašingtonu poginulo je 13 ljudi, medju kojima i napadač bivši službenik vojske.

2014  -  Ukrajinski parlament ratifikovao je Sporazum o pridruživanju EU.

KOMENTARI

Broj komentara : 0

Vaše ime*


Vaš e-mail


Vaš komentar*



otkucano 0 od ukupno 1500 karaktera.