AAA

NA-DANASNJI-DAN | 22.01.2019 09:15 > 22.01 09:15

Na današnji dan 22. januar



1775  -  Rodjen je francuski fizičar i matematičar Andre Mari Amper (Marie Ampere), osnivač elektrodinamike. Zasnovao je teoriju magnetizma u nerazdvojivoj vezi s elektricitetom i proučio uzajamno dejstvo električnih struja. Po njemu je dobila naziv jedinica za merenje jačine električne struje.


****


1440  -  Rodjen je Ivan III Vasiljević, veliki knez moskovski, a "svih Rusa" od 1462. pošto je ujedinio veliki broj kneževina. Oslobodio je delove zemlje od Mongola, ojačao centralnu vlast, a 1497. izdao prvi ruski zbornik zakona "Sudbenik". Zbog ženidbe s vizantijskom princezom Zoe, smatrao se naslednikom Istočnorimskog carstva. U njegovo vreme se pojavila ideja o misiji Ruskog carstva kao zaštitnika pravoslavlja u kojem bi Moskva bila "Treći Rim".

1517  -  Vojska turskog sultana Selima I potukla je u bici kod Rajdanije blizu Kaira, memelučke snage i sedam dana potom ušla u Kairo, priključivši Egipat Otomanskom carstvu.

1729  -  Rodjen je nemački pisac, kritičar i teoretičar umetnosti Gothold Efraim Lesing (Gotthold Ephraim Lessing), jedan od najznačajnijih pobornika evropskog prosvetiteljstva. Autor je prve nemačke gradjanske drame "Mis Sara Sampson" (1755), a delom "Laokon ili o granicama slikarstva i pesništva" postavio je temelje modernoj estetici.

1771  -  Španija je ustupila Foklandska ostrva Velikoj Britaniji.

1788  -  Rodjen je engleski pisac Džordž Gordon Bajron (George, Byron), najistaknutiji pesnik romantizma i jedna od najpopularnijih ličnosti svoga vremena. Književnu slavu stekao je romantičnim epom "Čajld Herold" (1812), a potom i poemom "Don Žuan" i poetskim dramama "Manfred" i "Kain". Umro je od malarije 1824. u Grčkoj, gde je pomagao oslobodilačku borbu protiv Otomanskog carstva.

1808  -  Portugalski kralj Žoao VI (Joao) pobegao je pred Napoleonovim trupama, zajedno s porodicom, u Brazil i premestio dvor iz Lisabona u Rio de Žaneiro.

1840  -  Prvi britanski doseljenici stigli su na Novi Zeland.

1863  -  U delu Poljske koji je na osnovu odluke Bečkog kongresa 1814-15. priključen Rusiji, izbio je ustanak pod vodjstvom "stranke crvenih" Jaroslava Dombrovskog (Jaroslaw Dabrowski). Ustanak je ugušen posle nekoliko meseci, a Poljska je 1864. postala ruska gubernija.

1894  -  Umro je pesnik Vojislav Ilić, koji se smatra osnivačem moderne srpske lirike i tvorcem verističkog izraza. Značajno je uticao na srpsku poeziju pred kraj 19. veka ("Ja ništa više ne verujem", "Zimska idila", "Jesen", "Tamara").

1901  -  Umrla je britanska kraljica Viktorija (Victoria). Tokom njene dugogodišnje vladavine od 1837, koja je obeležila epohu ("Viktorijansko doba"), Britanska imperija je bila na vrhuncu privredne i političke moći.

1905  -  Carske trupe pucale su u Petrogradu na demonstrante, uglavnom radnike, koji su u maršu krenuli na carski Zimski dvorac, zahtevajući demokratske slobode, kraj rata s Japanom i uspostavljanje ustavotvorne skupštine. U "krvavoj nedelji", kako je kasnije nazvan taj dan, ubijeno je najmanje 500, a ranjeno više hiljada ljudi.

1917  -  Umro je arhitekta Jovan Ilkić, koji je znatno uticao na razvoj arhitekture u Srbiji u prvoj polovini 20. veka. Bio je 30 godina glavni projektant Ministarstva gradjevina i projektovao mnoga značajna zdanja u Beogradu: Skupština Jugoslavije, hotel "Moskva", Oficirski dom, zgrada Protokola.

1941  -  Italijanske snage su u Drugom svetskom ratu kapitulirale u Tobruku pred britanskom Osmom armijom posle 11 dana opsade.

1944  -  Počelo je iskrcavanje savezničkih snaga kod Ancija u Italiji u Drugom svetskom ratu.

1973  -  U udesu jordanskog "Boinga 707" s muslimanskim hodočasnicima na povratku iz Meke, koji se u plamenu srušio na aerodromu u nigerijskom gradu Kano, poginulo je 176 ljudi.

1973  -  Umro je bivši predsednik SAD Lindon Bejnz Džonson (Lyndon Baines Johnson). Potpredsednik od 1960. za vreme mandata Džona Kenedija (John Kennedy), postao je predsednik kada je Kenedi ubijen u Dalasu 1963, a ponovo je izabran 1964. Tokom njegovog mandata došlo je do eskalacije rata u Vijetnamu, što je u svetu i u SAD izazvalo oštre kritike njegove politike.

1980  -  Sovjetski disident, fizičar Andrej Saharov, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1975, uhapšen je, oduzete su mu počasti i proteran je iz Moskve u Gorki.

1993  -  Nakon godinu dana relativnog mira, ponovo se rasplamsao rat u Hrvatskoj kada su hrvatske snage napale krajiške Srbe u zonama pod zaštitom UN. Predsednik tzv. Republike Srpske Krajine Goran Hadžić proglasio je ratno stanje i zatražio pomoć SR Jugoslavije, a u Srbiji je počela prisilna mobilizacija srpskih izbeglica iz Hrvatske. Paravojne formacije Željka Ražnatovića Arkana i kapetana Dragana iz Srbije stigle su na hrvatsko ratište.

1995  -  U samoubilačkoj bombaškoj akciji palestinskog teroriste u Izraelu, poginulo je 19 i ranjeno oko 60 ljudi, medju kojima veći broj izraelskih vojnika koji su na stanici čekali autobus.

2001  -  SR Jugoslavija je dobila status specijalnog gosta u Savetu Evrope, kao znak podrške demokratskim promenama po zbacivanju Slobodana Miloševića s vlasti oktobra 2000.

2002  -  Bosna i Hercegovina postala je punopravna članica Parlamentarne skupštine Saveta Evrope.

2002  -  Na dvodnevnoj medjunarodnoj donatorskoj konferenciji za obnovu Avganistana održanoj u Tokiju obećana je pomoć od 4,5 milijarde dolara.

2004  -  Vaseljenski patrijarh Vartolomej, duhovni vođa pravoslavne crkve, posetio je Kubu, gde je otvorio prvu pravoslavnu crkvu, izgrađenu od revolucije 1959. godine.

2004  -  Umro je Bili Mej, američki muzički aranžer, koji je tokom šest decenija karijere aranžirao pesme Frenka (Frank) Sinatre i Neta (Nat) Kinga Kola. Pisao je i muziku za džez pevače od Ele Ficdžerald (Ella Fitzgerald) i Anite O'Dej do Luisa Armstronga i Binga Krozbija (Krosby).

2009  -  Umro Zvonimir Skerl, dirigent, pijanista, trombonista, kompozitor i aranžer, dirigent Big Benda orkesta RTS-a.  

2010  -  Vladika niški Irinej izabran za 45. patrijarha Srpske pravoslavne crkve.

2010  -  Preminula je britanska glumica Džin Simons (Jeans Simmons), zvezda koja je igrala Ofeliju uz Lorensa Olivijea kao Hamleta, pevala u mjuziklu sa Marlonom Brandom i glumila uz Gregora Peka, Pola Njumena i Kirka Daglasa.

2012  -  Na referendumu o pristupanju Hrvatske Evropskoj uniji, gradjani Hrvatske i hrvatska dijaspora izjasnili su se dvotrećinskom većinom za ulazak u EU, predvidjen za 1. jul 2013. godine.

2016  -  Sabor Hrvatske podržao je većinom glasova vladu premijera Tihomira Oreškovića, nakon više od dva meseca od parlamentranih izbora.

KOMENTARI

Broj komentara : 0

Vaše ime*


Vaš e-mail


Vaš komentar*



otkucano 0 od ukupno 1500 karaktera.