AAA

NA-DANASNJI-DAN | 16.09.2019 09:10 > 16.09 09:10

Na današnji dan 16. septembar



1736 Umro je nemački fizičar Gabrijel Danijel Farenhajt (Gabriel Daniel Fahrenheit), koji je 1714. usavršio termometar napunivši ga živom, umesto alkoholom. Tačka smrzavanja na njegovoj skali, 32 stepena, označava najveću hladnoću koja je 1709. izmerena u Dancigu (Gdanjsku).


****


1380 Umro je francuski kralj Šarl V Mudri (Charles le Sage), koji je 1358, kao regent, dok je njegov otac Žan II (Jean) bio zarobljenik Engleza, ugušio veliki seljački ustanak, Žakeriju. Stupio je na presto 1360, a u Stogodišnjem ratu uspeo da povrati od Engleza veći deo teritorije. Podsticao je nauku i kulturu. Nasledio ga je sin Šarl VI Ludi.

1387 Rodjen je engleski kralj Henri V (Henry), koji je tokom vladavine (1413-22) nastavio Stogodišnji rat sa Francuskom i posle pobede 1415. kod Azenkura osvojio Pariz. Regent je postao 1420, a posle smrti Šarla VI prestolonaslednik Francuske.

1498 Umro je španski dominikanac Tomas de Torkemada (Torquemada), pokršteni Jevrejin, prvi Veliki inkvizitor Španije (1483-94) i fanatični propovednik Inkvizicije. Pod njegovim pritiskom kralj Ferdinand V izdao je dekret o progonu Jevreja na osnovu kojeg je 300.000 Jevreja proterano iz Španije.

1620 Brod "Mejflauer" krenuo je iz engleske luke Sautempton sa putnicima koji će osnovati Plimut, prvu stalnu englesku koloniju u Americi.

1745 Rodjen je ruski vojskovodja Mihail Ilarionovič Kutuzov, jedan od najvećih vojnih stratega 19. veka. Proslavio se borbama protiv Turaka i Napoleona Bonaparte 1812. Jedna je od glavnih ličnosti romana "Rat i mir" Lava Tolstoja.

1810 Masovnim ustankom seljaka koje su predvodili Migel Idalgo i Kastilja (Miguel Hidalgo y Castilla) i Hose Morales (Jose), u Meksiku je počela borba za nezavisnost od Španije, završena uspehom 1821. Datum početka tog ustanka se u Meksiku proslavlja kao Dan nezavisnosti.

1823 Rodjen je knez Mihailo Obrenović, koji je Srbiju učinio najjačom vojnom silom na Balkanu. Vladao je od 1839. do 1842. i od 1860. do 1868, kada je ubijen u Košutnjaku. Zbog bune Tome Vučića Perišića, 1842. pobegao je u Austriju gde je pomagao Vuka Karadžića, Djuru Daničića, Branka Radičevića i druge srpske pisce.

1859 Škotski istraživač Dejvid Livingston (David Livingstone) otkrio je u istočnoj Africi veliko jezero Njasa, koje sada dele Malavi, Tanzanija i Mozambik.

1861 Zastupništvo grada Zagreba dodelilo je Vuku Stefanoviću Karadžiću Povelju počasnog gradjanina, kojom su mu data "sva prava, sloboštine i koristi, kao što svakom gradjaninu Zagreba po zakonu i starom narodnom običaju pripadaju".

1894 Rodjen je arhitekta, istoričar umetnosti i pisac Aleksandar Deroko, član Srpske akademije nauka i umetnosti, jedan od prvih istoriografa srpske srednjevekovne i narodne arhitekture.

1908 Beč i Moskva su se sporazumeli da se Austro-Ugarska ne protivi otvaranju Bosfora za ruske brodove, a Rusija austrougarskoj aneksiji Bosne i Hercegovine, čime je okončana Aneksiona kriza. Rusija i Srbija su pod pritiskom Austro-Ugarske i Nemačke u martu 1909. priznale aneksiju.

1923 Rodjen je singapurski državnik Li Kuan Ju (Lee, Yew), koji je, kao premijer Singapura (1959-90), preobrazio tu bivšu britansku koloniju u industrijsku i trgovinsku metropolu.

1931 Italijanske kolonijalne snage zarobile su i pogubile libijskog nacionalnog vodju Omara Muhtara (Mukhtar).

1941 Iranski šah Reza Kan Pahlavi abdicirao je u korist 22-godišnjeg princa Mohameda Reze (Mohammed). Abdikaciju su iznudili Velika Britanija, SAD i SSSR zbog šahove pronemačke politike.

1955 Vojnim udarom zbačen je sa vlasti predsednik Argentine Huan Peron (Juan). Posle 18 godina u egzilu, Peron se vratio u Argentinu 1973, kada je formirana peronistička vlada Ektora Kampore (Hector Campora) i iste godine ponovo postao predsednik Argentine. Posle njegove smrti 1974. zamenila ga je supruga Izabela Peron (Isabel).

1963 Malaja, Severni Borneo, Saravak i Singapur osnovali su Maležansku federaciju.

1966 Izvodjenjem opere Samjuela Barbera (Samuel) "Antonije i Kleopatra", otvorena je nova zgrada Opere Metropoliten u Linkolnovom centru u Njujorku.

1977 U Parizu je umrla grčka operska pevačica Marija Kalas (Maria Callas), proslavljeni sopran ("Norma", "Toska") i poznata ličnost u svetskim mondenskim krugovima.

1978 U Iranu je poginulo 25.000 ljudi u zemljotresu jačine izmedju 7,5 i 7,9 stepeni Rihterove skale. Grad Tabas i veliki broj sela potpuno su razrušeni.

2001 Kina je nakon 15 godina pregovora primljena u Svetsku trgovinsku organizaciju.

2002 Umro je Dvajt Vajli (Dwight Whylie) koji je 1961. godine postao prvi tamnoputi spiker Bi-Bi-Sija u Londonu.

2004 Afričke države su u blizini Johanesburga otvorile Pan-afrički parlament, prvo predstavničko telo cele Afrike.

2008 Od početka godine u Avganistanu je poginulo 1.445 civila u napadima pobunjenika, američkih i NATO snaga, odnosno 40 odsto više nego u istom periodu 2007. godine, prema podacima UN iz Kabula.

2011 Savez stranaka levice osvojio je najviše glasova na parlamentarnim izborima u Danskoj, a mandat za formiranje vlade dobila je predsednica stranke Socijaldemokrata Hele Torning-Šmit, čime je Danska dobila prvu ženu premijera u svojoj istoriji.

2013 U oružanom napadu u brodogradilištu američke Ratne mornarice u Vašingtonu poginulo je 13 ljudi, medju kojima i napadač bivši službenik vojske.

2014 Ukrajinski parlament ratifikovao je Sporazum o pridruživanju EU.

2017 Premijer Islanda Bjarnij Benediktson (Benediktsson) podneo je ostavku posto se vlada desnog centra raspala nakon povlačenja manjinskog koalicionog partnera, Centrističke partije Svetla budućnost, jer je premijerov otac pomogao jednom osudjenom pedofilu da očisti dosije kako bi opet mogao da se zaposli.

2018 Etiopija i Eritreja potpisale su mirovni sporazum posle 30 godine sukoba.  Mirovni sporazum su potpisali premijer Etiopije Abij Ahmed i predsednik Eritreje Isajas Afverki u Saudijskoj Arabiji.

KOMENTARI

Broj komentara : 0

Vaše ime*


Vaš e-mail


Vaš komentar*



otkucano 0 od ukupno 1500 karaktera.