AAA

NA-DANASNJI-DAN | 17.01.2020 09:25 > 17.01 09:25

Na današnji dan 17. januar



1706 Rodjen je američki naučnik i političar Bendžamin Frenklin (Benjamin Franklin), borac za slobodu čoveka, učesnik u Američkom ratu za nezavisnost, jedan od tvoraca "Deklaracije o nezavisnosti" i Ustava SAD. Kao naučnik poznat je po izumu gromobrana i otkriću toka i karakteristika Golfske struje. Osnovao je prvu javnu biblioteku u Americi, Filozofsko društvo Pensilvanije i "Akademiju" koja je prerasla u Univerzitet Pensilvanije.


****


1377 Papa Grgur XI obnovio je papsko sedište u Rimu i time okončao avinjonsko "zatočeništvo" papa. Sedište papa bilo je premešteno u Avinjon (Francuska) 1309. nakon poraza Bonifacija VIII u sukobu s franačkim kraljem Filipom IV Lepim (Philippe).

1562 Stupio je na snagu edikt iz Sen Žermena (Januarski edikt) kojim su priznati hugenoti (protestanti) u Francuskoj. Istog dana, vodje katolika vojvoda od Giza i kardinal od Lorene, formirali su uniju (kasnije Sveta liga) koja je blokirala primenu edikta i izazvala verske ratove koji su, uz povremene prekide, 36 godina razarali Francusku. Ratovi su prekinuti Nantskim ediktom koji je 1598. izdao Anri IV.

1600 U Madridu je rodjen Pedro Kalderon de la Barka (Calderon, Barca), jedan od najvećih španskih dramskih pisaca. Proslavio se jednočinkama s motivima iz Biblije, a njegova filozofska drama "Život je san" zadržala se do danas u pozorištima.

1732 Rodjen je kralj Poljske Stanislav II Ponjatovski. Tokom vladavine (1764-95) bio je prisiljen na tri deobe teritorije 1772, 1793. i 1795. Abdicirao je nakon potpisivanja treće deobe.

1773 Engleski moreplovac Džejms Kuk (James Cook) prvi je prešao Antarktički krug, brodom "Rezolušn".

1863 Rodjen je ruski pozorišni glumac, teatrolog i reditelj Konstantin Sergejevič Stanislavski. Osnivao je Hudožestveni teatar u Moskvi 1898. i bio umetnički rukovodilac i ideolog tog pozorišta do kraja života 1938. Kao veliki pozorišni inovator, imao je značajan uticaj na savremenike.

1863 Rodjen je engleski državnik Dejvid Lojd Džordž (David Lloyd George), ministar u vladi liberala 1905-15, i u koalicionoj vladi 1915-16, premijer 1916-22. Jedan je od utemeljivača engleskog radničkog zakonodavstva kojim su uvedeni osmočasovno radno vreme za rudare, pravo na štrajk, državne penzije, zdravstveno i socijalno osiguranje. Bio je jedan od glavnih učesnika mirovne konferencije u Versaju posle Prvog svetskog rata i znatno je uticao na prilike u posleratnoj Evropi.

1874 Umrla su braća Čang i Eng, blizanci srasli levom, odnosno desnom stranom grudnog koša. Rodjeni su u Sijamu (Tajland) i od njih potiče naziv sijamski blizanci. Bili su svetska atrakcija i proživeli su 63 godine materijalno osigurani zaradom od nastupa u cirkusima.

1919 Poljski kompozitor Ignaci Jan Paderevski (Ignacy, Paderewski), pijanista svetskog glasa, postao je prvi premijer Republike Poljske, uspostavljene po Prvom svetskom ratu.

1945 Sovjetske trupe i Poljske patriotske snage su u Drugom svetskom ratu oslobodile Varšavu, više od pet godina nakon pada glavnog grada Poljske u ruke nemačkih nacista.

1959 Senegal i Francuski Sudan doneli su odluku o formiranju federalne države pod nazivom Republika Mali. Odluka je stupila na snagu u aprilu.

1961 Ubijen je Patris Lumumba, bivši premijer Konga, tvorac nezavisnosti te zemlje, simbol borbe protiv kolonijalizma i heroj "crne Afrike". Protivustavno je smenjen s položaja premijera 5. septembra 1960, a 1. decembra uhvatili su ga vojnici generala Mobutua i odveli u Katangu, gde je ubijen.

1964 Umro je slikar i grafičar Djordje Andrejević-Kun, član Srpske akademije nauka i umetnosti, poznat po monumentalnim realističnim kompozicijama i grafičkim mapama u kojima je prikazao zločine okupatora u vreme Drugog svetskog rata i motive iz obnove i izgradnje Jugoslavije. Ilustrovao je i opremio brojna književna dela.

1966 U sudaru iznad Španije američkog bombardera "B-52" i španskog aviona za snabdevanje gorivom, poginulo je osam ljudi, a bombarder je bio prinudjen da u Atlantski okean odbaci hidrogensku bombu koja nije eksplodirala.

1991 SAD i zapadni saveznici izveli su u Zalivskom ratu drugi i treći talas masovnog bombardovanja ciljeva u Iraku i Kuvajtu; za uzvrat tri iračke rakete "skad" eksplodirale su u Tel Avivu.

1995 U zemljotresu koji je pogodio šire područje japanskog grada Kobea poginulo je više od 6.400 ljudi, a materijalna šteta je procenjena na 85,5 milijardi dolara.

1997 U Dablinu je sud proglasio prvi razvod braka u istoriji Irske, na osnovu zakona odobrenog na referendumu, čemu se žestoko protivila rimokatolička crkva.

2000 U Centru bezbednosti u Cetinju registrovana je Crnogorska pravoslavna crkva.

2002 U erupciji vulkana Njiragongo u Demokratskoj Republici Kongo razoreni su grad Goma i okolna sela, poginulo je više od 100 ljudi, a desetine hiljada su ostale bez domova.

2002 Umro je španski pisac Kamilio Hose Sela (Camilo Jose Cela) dobitnik Nobelove nagrade za knjževnost 1989. godine. Autor je romana "Porodica Paskvala Duartea".

2003 Vlada Bugarske ukinula je sankcije protiv SR Jugoslavije uvedene 1998, ali su ostala zamrznuta sredstva koja pripadaju bivšem predsedniku SRJ Slobodanu Miloševiću, njegovoj porodici i osmorici bivših visokih funkcionera.

2004 Umro je Rej (Ray) Stark, holivudski producent i "lovac na talente" čiji opus obuhvata više od 125 filmova, medju kojima su i "Smešna devojka" (Funny girl) i "Noć iguane" (Night of the iguana).

2005 Umro je bivši lider Komunističke partije Kine Džao Cijang koji se 1989. godine usprotivio primeni vojne sile protiv studenata koji su demonstrirali na trgu Tjenanmen u Pekingu, tražeći demokratizaciju zemlje. Nakon toga je smenjen i ostatak života proveo je u kućnom pritvoru.

2008 Nekadašnji svetski prvak u šahu, amerikanac Bobi Fišer (Bobby Fischer), koga su popularno zvali "šahovski Mocart (Mozart)", preminuo je u 65. godini.

2010 Milijarder i desničar Sebastijan Pinera (Sebastian, 61) pobedio je na izborima za predsednika Republike Čile. Pinera je prvi demokratski izabrani desničarski presednik nakon 52 godine.

2014 Vatikan je objavio da je prethodni poglavar Rimokatoličke crkve, papa Benedikt XVI raščinio tokom dve godine skoro 400 sveštenika zbog zlostavljanja dece.

2017 SAD su uvele sankcije predsedniku Republike Srpske (RS) Miloradu Dodiku zbog opstrukcije Dejtonskog mirovnog sporazuma.

2017 Italijanski desničar Antonio Tajani izabran je za novog predsednika Evropskog parlamenta.

KOMENTARI

Broj komentara : 0

Vaše ime*


Vaš e-mail


Vaš komentar*



otkucano 0 od ukupno 1500 karaktera.