Socijalna davanja u Beogradu u proteklih 10 godina

Funkcioneri bivše gradske vlasti u Beogradu tvrde da je najveći broj socijalnih davanja koje je ta vlast uvela ukinula aktuelna gradska uprava, dok kabinet Siniše Malog navodi da su iza prethodnika ostali veliki dugovi, zbog čega su ta davanja ukinuta ili umanjena, ali i da su neka nova uvedena.

Profesorka Fakulteta za ekonomiju, finansije i administraciju (FEFA) u Beogradu Gordana Matković rekla je za Betu da je teško oceniti kakvu socijalnu politiku vodi Grad Beograd jer nema dostupnih podataka.

"Beograd je veliki grad i po populaciji je skoro kao Slovenija ili Makedonija i trebalo bi da ima strategiju za socijalnu zaštitu kako bi se znalo kolike su ukupne potrebe i koje vrste usluga da razvija", rekla je Matkovićeva.

Od 2011. godine, grad Beograd je obezbedjivao besplatne udžbenike za svih 120.000 beogradskih osnovaca, ali je ta mera ukinuta 2014. Takodje su bile ukinute i studentske i učeničke stipendije, ali su delimično vraćene 2015. godine. U 2013. godini dodeljeno je 150 stipendija učenicima srednjih špkola i 235 stipendija studentima.

Gradska vlast je od 1. januara 2015. godine smanjila cena vrtića sa 9.700 dinara na 5.540 dinara, a trenutno iznosi 5.590 dinara. Kako bi se smanjile liste čekanja u vrtićima, grad sada subvencioniše boravak 12.838 dece u 255 privatnih vrtića.

Prošle godine grad je sa 2,08 milijardi dinara sufinansirao boravak dece koja nisu dobila mesto u državnim vrtićima. Ukupno, od 2015. do danas, Grad Beograd je iz budžeta za pomoć roditeljima u plaćanju boravka za decu u privatnim ustanovama izdvojio 3,8 milijardi dinara.

Ilustrujući na primeru vrtića tezu da nije jasno kakvu socijalnu politiku vodi Beograd, Gordana Matković kaže da bi trebalo utvrditi da li su poželjniji efekti ako se poveća broj dece u obdaništu čiji su roditelji mogli da plate tu uslugu ili da se za taj novac organizuje pripremna nastava deci iz siromašnijih slojeva.

Bivši gradonačelnik Beograda Dragan Djilas platio je kaznu od 60.000 dinara jer je 2010. isplaćivao pomoć najugroženijim penzionerima i povećao plate vaspitačima. Odluku je doneo Prekršajni sud u Beogradu na osnovu prijave koju je protiv Djilasa i njegovih saradnika podnela Državna revizorska institucija.

Grad je 2010. doneo odluku da najugroženijim penzionerima isplati pomoć od 16.000 dinara na četiri jednake rate, a tada su zaposlenima u Predškolskim ustanovama Beograda isplaćivale plate po osnovici većoj od one koju je odredila Vlada Srbije.

Najugroženiji penzioneri u Beogradu tada su praktično dobijali 13. penziju, ali je ta mera kasnije ukinuta.

Za 22.912 penzionera koji primaju penzije u visini od 18.000 do 20.000 dinara isplaćivano je po 4.000 dinara, a za one čija je penzija od 15.300 do 18.000 dinara, a njih je 22.424, isplaćivano je po pet hiljada. Penzionerima čija su primanja manja od 15.300 dinara, a njih je bilo 60.604, Grad je davao po 1.000 dinara, dok im je ostatak od 4.000 dinara isplaćivala Republika.

Sadašnja vlast navodi da je gradonačelnik Beograda Djilas ostavio dug prema penzionerima od skoro 240 miliona dinara, koji su oni morali da plate. Od novembra prošle godine Grad Beograd je uveo personalizovane senior kartice za penzionere, koje im omogućavaju popuste na odredjene usluge.

Bivša gradska vlast ukazuje da je Siniša Mali ukinuo finansiranje personalne asistencije za odrasle i starije osobe sa telesnim invaliditetom, kao i da su pravo na povremenu jednokratnu pomoć izgubila deca bez roditeljskog staranja, učenici i studenti, zatim djaci osnovnih i srednjih škola, studenti koji imaju smetnje u razvoju. Umanjenja je bilo, kako navode i kod interventne novčane pomoću kao i stalne novčane pomoći za roditelje koji imaju trojke, četvorke, petorke, šestorke i duple blizance.

Takodje navode da su umanjeni i popusti na račune Infostana, odnosno da je preko 60.000 domaćinstava u Beogradu koji su imali subvencionisanu cenu komunalnih usluga od 5. maja 2014. godine dobilo mnogo manje popuste nego što su imali do tada. Te subvencije koriste oboleli od teških bolesti, kao i penzioneri sa najmanjim primanjima hraniteljske porodice, ratni vojni invalidi.

Socijalno ugroženi koji su imali popuste od 10 do 50 odsto po novim propisima imaju umanjenje računa od 10 do 30 odsto, a nisu samo umanjeni popusti za one čiji računi ranije bili smanjeni za 10 odsto. Taj popust se ostvaruje samo na iznos računa do 8.000 dinara.

U vreme gradonačelnika Dragana Djilasa, 2010. godine doneta je odluku da nezaposlene porodilje za decu rodjenu u toj godini dobijaju jednokratnu pomoć od 50.000 dinara. Dolaskom nove gradske vlasti, 2014. godine smanjena  je novčana pomoć zaposlenim i nezaposlenim porodiljama.

Jednokratna novčana pomoć za porodilje umanjena je za 60 odsto. Zaposlene majke su nakon porodjaja umesto 25.000 primale 10.000, dok su nezaposlene, koje su ranije dobijale 50.000 dinara, dobijale 20.000 dinara. U 2015. taj iznos je povećan sa 20.000 na 35.000 dinara.

Grad Beograd sada isplaćuje jednokratnu novčanu pomoć za novorodjeno dete u iznosu od 10.000 dinara i to pravo imaju sve porodilje bez obzira na broj dece, čime se omogućava da preko 17.649 beba dobije tu pomoć. Socijalno ugrožene porodilje dobijaju još 25.000 dinara, što čini ukupno 35.000 dinara pomoći pri rodjenju deteta.

Sadašnja gradska vlast ističe da su njihovi prethodnici ostavili dug prema trudnicama i porodiljama od gotovo 390 miliona dinara i da je tom vrstom pomoći bilo je obuhvaćeno oko 3.500 porodilja, a danas više od 14.000.

Gordana Matković, medjutim, kaže da ni u oblasti socijalne zaštite nema jasnog koncepta, niti se analiziraju efekti mera u toj oblasti. "Usluge socijalne zaštite se utvrdjuju na centralnom, republičkom nivou, a lokalne samouprave uglavnom dopunjuju usluge socijalne zaštite, ali nema ozbiljne analize koliki je obuhvat tih usluga u glavnom gradu, koliki je nivo rashoda i kakvi su efekati tih troškova", kaže ona.

Od 2010. godine Beograd je finansirao drugi pokušaj vantelesne oplodnje, od 2012. treći pokušaj, a potom je država preuzela taj program. Djilas je rekao da je aktuelna vlast ukinula finansiranje trećeg pokušaja vantelesne oplodnje iz budžeta grada, ali Mali tvrdi da toga nije bilo ni u 2013. godini, ali ne zato što Beograd nije želeo da finansira, nego zato što u Srbiji nije bilo zdravstvenih kapaciteta za to.

Po podacima bivšeg gradonačelnika, za prvih devet meseci finansiranje trećeg pokušaja oplodnje sto parova iz Beograda se prijavilo, a 23 pokušaja su bila uspešna.

U Beogradu je pre 2014. godine bilo oko 1.500 gradjana koji su koristili posebno rezervisana parking mesta za invalide. Od 31. marta 2014. godine to pravo je ostvarivalo 1.000 ljudi, ali je kasnije i taj broj prepolovljen, odnosno kako tvrde iz bišeg kabineta gradonačelnika, jedino najteži ratni ratni invalidi i osobe kojima su odstranjeni donji eksteremiteti mogu da koriste parking-mesta rezervisana isključivo za njihova vozila.

Sadašnja gradska uprava uvela je 2014. besplatnu uslugu – lični pratilac deteta koja je besplatna za sve roditelje, a trenutno tu uslugu koristi 330 dece i mladih sa smetnjama u razvoju. Od 2016. pokrenuta je i uslugu personalnog asistenta koju sada koriste 52 osobe sa invaliditetom.